dinsdag 10 mei 2011

Rood schoollapje

Als je een Souvenir de ma jeunesse of Pronkrol maakt, begin je altijd eerst met het zogenaamde Rode schoollapje. Dit heeft niets te maken met de plaats 'Roodeschool', maar is een aanduiding voor de rode wol die vroeger gebruikt werd om mee te borduren. Bovenaan het lapje borduurde het  ca. 9-jarig meisje eerst een paar randjes die opklommen in moeilijkheidsgraad. Hierna volgde een recht en een schuin alfabet, de cijfers 0 t/m 9 en soms nog wat sierpatroontjes. Alles geborduurd in kruissteek en daarna was het lapje klaar.
Meisjes leerden deze techniek om linnengoed te kunnen merken. Het alfabet was nuttig om hun initialen mee te borduren, de cijfers om aan te geven welk voorwerp het uit 'de serie' betrof. Als een meisje ging trouwen had ze bijvoorbeeld van alles 6 stuks linnengoed; slopen, lakens, theedoeken, glazendoeken enz. Ze gaf op haar linnengoed bijvoorbeeld 1 - 6 aan: het eerste stuk van een serie van 6.
Een keer in de zoveel tijd ging al het linnengoed naar de bleek. Dit was een stuk grasland waar vrouwen hun linnengoed in de zon te bleken legden. Het was dan wel handig als je je eigen lakens weer terug kon vinden, vandaar dat ze haar initialen op het linnen borduurde.
Ik heb ook een rood schoollapje gemaakt maar het mijne is verre van traditioneel. Uit het boek "Répertoire des Frises" van Valérie Lejeune heb ik een paar randjes gekozen. Het rechte alfabet heb ik zelfbedacht, het schuine komt uit het boek "Petits points & Toile de lin" van Marjorie Massey, evenals de rozen. De kleur rood is ook wat donkerder dan het traditionele lapje. Het was nog even priegelen om de rode draden in te rijgen om zodoende een replica-lapje te verkrijgen. De onderste rand had hoger gemoeten zie ik nu. In het najaar was ik hiermee begonnen en destijds heb ik er niet goed op gelet. Nu zou ik het anders doen.
Wil je een traditioneel rood schoollapje bekijken, kijk dan eens bij Annelies van den Bergh (klik). Zij verzamelt antieke rode schoollapjes en  borduurdoeken. De moeite waard om een kijkje te nemen. Bij haar (klik) kun je nog wat achtergrondinformatie over het rode schoollapje lezen.
Ook in Pronkjournaal I van Berthi (klik) kun je een voorbeeld van een traditioneel rood schoollapje zien. Het patroon (klik), gemaakt door Elma, kan je gratis downloaden. Ik vind het toch wel leuk om ook een traditioneel rood schoollapje in mijn Souvenir te hebben, het patroontje ervoor heb ik al in huis en ga ik maken als de stoplap van Blanche af is.

7 opmerkingen:

  1. Borduurvrouw, een mooie gelegenheid om het verhaal te vertellen achter de rode schoolmerklapjes en die nu in elke pronkrol het begin vormen.
    In het jaar 2000 verscheen er in het streekblad "de Hogelandster" een oproep van mevrouw Trijnie van Spanning uit de Haag. Wie heeft er nog een rood schoolmerklapje? Trijnie geboren in Zoutkamp is in het bezit van het merklapje van haar moeder en oma.
    Trijnie kreeg erg veel reacties op haar oproep, na twee jaar werd haar onderzoek afgesloten met een tentoonstelling op het landgoed "de Borg Verhildersum" samen met de antieke merklappen uit de collectie van mevrouw M.J.Kingma-Planten.
    Om het rode schoolmerklapje onder de aandacht te brengen werd mij gevraagd om een pakket samen te stellen om zelf een merklapje te borduren. Wat nu elk jaar aangepast wordt aan het thema van de textiedagen van dat jaar. 2011 4 en 5 juni nuttig en fraai. Door het tekenen van dit merklapje kwam ik op het idee om de pronkrollen waar net aan begonnen was (2002) te beginnen met een merklapje met meisjesnaam geboortedatum en plaats. Nu niet op stramien, maar op de gekozen stof waar de pronkrol op gewerkt wordt. Bij het zien van oude Souvenir de ma Jeunesse was het vaak moeilijk te achterhalen wie het gemaakt had. Trijnie doet hier erg veel onderzoek naar. Door te beginnen met dit merklapje is het later altijd te achterhalen wie de maker is geweest. Als laatste lapje wordt de naam vermeld, plaats en jaar van voltooien.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Bedankt Elma voor je aanvullende informatie, erg interessant om te lezen. Wat jammer dat ik die tentoonstelling op "De Borg Verhildersum" gemist heb!
    Wat een goed idee van je om de pronkrollen te laten beginnen met de meisjesnaam van de maakster en af te sluiten met haar getrouwde naam. Zo blijft het altijd duidelijk voor de (latere)familie wie de maakster is.
    Begrijp ik het nu goed dat je ieder jaar een rode schoollapje met een thema ontwerpt voor de textieldagen van "De Borg Verhildersum"?

    BeantwoordenVerwijderen
  3. De jaarlap voor 2011 staat te pronken op mijn tafel, de basis blijft gelijk. Alleen tekst wordt gewijzigd.

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Ah nu snap ik het, bedankt voor je uitleg.

    BeantwoordenVerwijderen
  5. mijn moeders merklap uit 1934 heb ik ook ergens, hij is rood en blauw,ok zou het leuk vinden als ik hem voor een tentoonstelling kan inbrengen.

    BeantwoordenVerwijderen